جمال الدين محمد الخوانساري

18

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

اگر تسليم كنى نفس خود را بخدا سالم ماند نفس تو . مراد بتسليم كردن نفس خود بخدا اين است كه بكار فرمايد آن را در آنچه أو فرموده يا اين كه از روى صدق نيت وخلوص طويّت واگذارد آن را باو وبسپارد باو وأو را حافظ ونگه دار آن گرداند . 3736 ان كنتم راغبين لا محالة فارغبوا في جنّة عرضها السّموات والأرض . اگر باشيد شما رغبت كنندگان ناچار پس رغبت كنيد در بهشتى كه عرض آن آسمانها وزمين است يعنى اگر شما ناچار رغبت كنيد در چيزى وچاره آن نداشته باشيد پس چرا رغبت كنيد در دنيا رغبت نكنيد در بهشتى كه عرض آن آسمانها وزمين است وتعليق باين شرط اشاره باين است كه رغبت كردن در چيزى وعمل‌كردن از براي آن خالى از زحمتى نيست پس اگر كسى هيچ كار نكند ورغبت در چيزى نكند پس مىتواند بود كه از راه گريز از تعب وزحمت آن باشد واما هر گاه كسى تعب وزحمت آن را بر خود گذارد پس چرا دنياي پست مرتبه را طلبد ودر طلب آن تعب وزحمت كشد وبهشت بلندمرتبه وسيع را نطلبد ، وممكن است كه معنى شرط اين باشد كه اگر بوده باشيد شما رغبت كنندگان بي گزاف يعنى حقيقت رغبت در شما باشد پس رغبت كنيد در بهشت زيرا كه رغبت معقول رغبت در آن است ورغبت در دنيا پوچ وباطل است پس گويا رغبتي است گزاف ، وبر اين قياس كن شرط در فقرات بعد از اين را نيز ومراد به « بودن عرض آن آسمانها وزمين » چنانكه در قرآن مجيد نيز واقع شده اين است كه عرض آن بقدر عرض آسمانها وزمين است يعنى وسعت آن بقدر وسعت همه آنهاست واستعمال « عرض » بمعنى وسعت ميانه عرب شايع است ، وممكن است كه مراد به « عرض » مقابل طول باشد واقتصار در بيان عظمت بر ذكر عرض نه طول باعتبار اين باشد كه هرگاه عرض معلوم شود معلوم